Trường tôi, mỗi năm cứ vào dịp 15/10, năm nào cũng vậy đều tổ chức
Hội nghị công nhân viên chức….Như thông lệ , thầy này đọc xong bản tổng
kết những cái được, cái mất trong năm qua thì tiếp theo cô kia đọc bản
phương hướng dạy và học trong năm tới. Rồi chỉ tiêu này, chỉ tiêu nọ ,
biện pháp nọ biện pháp kia, khắc phục, chấn chỉnh, phấn đấu, đăng kí
này nọ năm nào cũng như năm nào.
Đến phần góp ý
kiến , không bao giờ tránh khỏi những ý kiến nẩy lửa về bức xúc thi
đua…Ai cũng biết mục đích thi đua để làm gì, mặt tốt nó như thế nào ;
nhưng cái chi cũng có hai mặt của nó, mặt được và mặt chưa được, như
thuốc bổ không dùng đúng cách thì không tránh khỏi tác hại ngược lại.
Chiều nay đi họp về, thằng tui này lấy những điều suy tư của mình bấy lâu ( ở bên này)
chép qua đây, đọc lại , tự suy ngẫm . Ai cũng biết, nếu tôn trọng sự
khác biệt của mỗi người thì mới tìm ra được ngóc ngách vấn đề, còn chấp
nhận quan niệm phụ thuộc, nô lệ ắt sẽ kìm hãm sự phát triển, tiến bộ, ….Bài viết này tôi muốn nói lên mặt trái của việc thi đua trong cơ chế xin cho của ta hiện nay chứ không phải nói riêng gì ở trường tôi .
Câu đầu tiên mình ngẫm nghĩ về việc thi đua nằm dưới một cơ chế ( có đầy mặt trái) , đó là cơ chế XIN, CHO
.Muốn cuối năm đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua, được cấp này cấp nọ khen thưởng... đầu năm phải đăng kí ?
Đúng! Cơ chế xin cho mà . Khen thưởng mà nằm trong cơ chế
xin cho mặt trái của nó vô tình làm thui chột người có lòng tự trọng,
dung dưỡng kẻ cơ hội, nịnh bợ.
Chứng
minh điều này trên mạng có đầy, không nói ra đây nữa. Tôi xin dẫn chứng
cụ thể một ví dụ ở chung quanh tôi. Nhiều lần ngồi tán ngẫu với bạn bè,
phụ huynh và cả học sinh, tôi đã làm một cuộc khảo sát nho nhỏ, nêu ra
một vấn đề: “Bạn thấy thầy T có xứng đáng là nhà giáo ưu tú không?” gần
như hơn 90% đều trả lời “ Tốt quá đi chứ”…Tốt quá đi chứ, nhưng tại
sao không xét thầy được nhận danh hiệu đó , thì gần như 90% ấy lắt đầu
bảo không được vì không đúng thủ tục. Cái thủ tục ở đây là cơ chế xin
cho, nghĩa là đầu năm học phải XIN, mỹ từ nôm na cái gọi là đăng kí thi
đua…và phải liên tục mấy năm liền là chiến sỹ này chiến sỹ nọ. Tôi biết có một số người tôi quen có lòng tự trọng cao họ không mặn mà gì lắm cái kiểu này.
Hình như
trên thế giới, nơi nào muốn tìm ra những nhân tài họ đều lập ra một cái
ban . gọi là ban THEO DÕI để phát hiện ra người tài , kịp thời khen
thưởng nhằm động viên, khuyến khích , cổ vũ chính người tài đó, nên thậm
chí chính người được nhận giải thưởng lại không ngờ mình được giải,
được khen thưởng. Hình thức cổ vũ này khác xa với cơ chế một bên là viết
đơn XIN và có người CHO, chỉ làm tăng thêm độc quyền uy cho người cho
và xem như người xin trở thành người bị phụ thuôc,…Tôi nghĩ những tiêu
cực, sự tha hóa về đạo đức xã hội hiện nay có một phần đóng góp không
nhỏ về sự cơ chế xin cho xét thi đua này.
Từ ấy mà tôi có suy tư câu thứ hai
Cuối năm muốn công nhận kết quả sáng kiến kinh nghiệm hay công trình nghiên cứu gì đó, đầu năm phải có đăng kí ?
Vâng! Dù cho E-di-Xơn có sống lại ở đây, ông ta chỉ đạt danh hiệu Tiên tiến là cùng 
Thật tình là
không mỉa mai chút nào. Giả sử ( chắc đã có) một người nào đó đã có ý
tưởng hay, mới lạ , một sáng kiến sáng chế nào đó đưa lên, nhưng ban
xét thi đua lại …hất ra rìa với một câu phán: “Tại sao đầu năm không
đăng kí!”...Đấy! Bóp chết từ trong trứng nước là ở chỗ này! Nhà sáng chế
Ê- Đi Xơn có sống lại cũng bằng thừa. Có ai muốn để cứu người gặp nạn là phải đăng ký trước đó.
Về việc đăng
kí trước , phần dở của nó quá nhiêu khê!...Nhiêu khê nhất là bị lợi
dụng. Chưa nói về tiêu cực trao đổi mua bán ở đây, tôi chỉ nói về sự
lợi dụng của người ban cho mà cái cơ chế vô hình dung trao cho họ quyền
sinh sát…Đơn cử như thế này, một sáng kiến nào đó hay, tốt nhưng lỡ đầu
năm chưa kịp đăng kí thì cuối năm dược xét hay không thì nhờ sự thương
hay ghét của tập người xét duyệt, vì họ dựa vào bảo kiếm cơ chế mà áp
dụng cho từng người theo cái kiểu cứng nhắc hay xuê xoa , được hay không
được đều phát ra từ họ cái gọi là “linh động” hay đổ lỗi cho “qui chế”
cũng đều là của họ cả.
Năm ngoái,
trường tôi bị cắt thi đua của một số người vì bị liệt vào viết đề tài
nghiên cứu khoa học không đúng hình thức theo yêu cầu của Sở. Thế nào là
đề tài nghiên cứu khoa học, và hình thức trình bày như thế nào để cho
đúng nhất đặc thù với từng bộ môn, từng lớp dạy, từng đối tượng cho việc dạy và
học thiết thực và hiệu quả nhất?...Nhiều thầy, cô mấy năm sưu tầm, rút
ra từ kinh nghiệm để viết một đề tài với mục đích để bồi dưỡng dạy lớp
chuyên, nhưng khi đưa đề tài đó lên Sở thì bị cắt tuốt, với lý do không
làm đúng mẫu hình thức như qui định, trong khi cũng chính đề tài đó
được đăng bởi các tạp chí Bồi dưỡng học sinh giỏi của tỉnh bạn..Thầy cô
ấy chỉ biết cười trừ và than thở một câu xót:xa ”
Mấy năm nay tui nuôi nấng vỗ béo con gà để làm ra món cháo gà cho thật
hấp dẫn…không ngờ quan sếp họ bảo tại sao không nấu món chè gà như họ
qui định!”.
Để bộ máy
vận hành tốt không phải đặt nặng việc thi đua mà phải trân trọng lòng
tự trọng, ý thức tự giác của mỗi con người và biết ghét, loại bỏ sự dối
trá, cơ hội.. Nên nhớ, trong Giáo dục người thầy khó mà tìm được trong
lòng dân hai chữ THẦY GIỎI nhưng không khó lắm để tìm cách nhận được tờ
giấy công nhận GIÁO VIÊN GIỎI.
...................................
P/s Khi
bài này vừa đưa lên ngoài những còm trên FB và Page tôi cũng đã nhân
vài Email của thầy cô ( ngoài trường cũng có) nói về hiện tượng có nhiều
nơi thầy , cô không muốn đăng ký thi đua, nhưng vì chỉ tiêu này chỉ
tiêu nọ đưa xuống nên bắt buộc phải đăng kí. Tôi xin thưa rằng, còn
nhiều chuyện muốn nói lắm, nhưng vì tế nhị, vì sợ thầy cô hiểu lầm này
nọ nên không dám nói ra thôi. Mong thầy cô hiểu rằng , tôi chỉ nói về
mặt trái của cơ chế xin cho về thi đua chứ không không có mục đích nào
khác. Nhắc lại góp ý trên, thì chính tổ tôi cũng vậy, năm nào mấy thầy
già cũng “ép” mấy thầy cô trẻ đăng ký chiến sỹ này , chiến sỹ nọ ,
nhưng thầy cô trẻ lại vẫn tìm cách tránh, vì sợ…ở trên cắt (gọi là
không đạt) thì xấu hổ…Còn những người bị không được tiên tiến thì cảm
thấy xấu hổ với đồng nghiệp…Như vậy thi đua cái kiểu như thế có đúng
nghĩa không? .Đừng vội qui kết họ sao không ...ra sức thi đua , hay vỗ
vờ ,trấn an họ rằng không có gì xấu hổ trong khi quá đặt nặng, hay gây
sức ép về thi đua như bỏ phiếu xếp loại, theo dõi làm nghi ngờ, đề
phòng lẫn nhau ...thật là Cấp trên muốn có kết quả, nhưng ít lường đến hậu quả.
..............................................
Xem các bài liên quan của trường
Có
người nói làm phách là do ảnh hưởng từ môi trường Giáo dục mà ra. Có người cãi
lại làm phách đếch thị do bản tính của mỗi con người; để chứng minh điều đó
họ dẫn chứng trong một gia đình có nhiều chị em cùng chịu một sự giáo
dục như nhau nhưng sao có bà chị này thích làm phách, cô em kia lại khiêm tốn, thật thà.... Có ông miêng A di đà phật nói làm phách là do… tiền kiếp….
